Programma 6 Sociaal Domein

Wat gebeurde er om ons heen?

Leefstijl en preventie

Er is veel aandacht voor vroegtijdige signalering van risicovolle situaties en tijdige interventie ter voorkoming van zwaardere ondersteuning en zorg. De focus op bestrijding van ziekte en intensieve ondersteuning wordt steeds vaker verlegd naar behoud van gezondheid en eigen kracht door aanpassing van leefstijl en preventie en inzet op een gezonde leefomgeving. In de Hoeksche Waard werkten we aan de doelstellingen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Ook geven we uitvoering aan onderdelen van de Wonen, Welzijn, Zorg visie die in 2021 is vastgesteld. We focussen daarbij op preventie en een sterke sociale basis. Wij ontvingen voor de uitvoering van deze akkoorden financiële middelen vanuit het Rijk, namelijk de Brede Spuk en via centrumgemeente Nissewaard de Spuk IZA.

Extra taken sociaal domein door veranderende wetgeving

Nieuwe wetgeving leidt tot extra taken voor gemeenten in het sociaal domein. In aanloop naar wetswijzigingen zoals in de Wmo hebben we ons voorbereid op het woonplaatsbeginsel. Zo werken we toe naar een grotere eigen verantwoordelijk voor onze inwoners op het gebied van Beschermd Wonen. Deze verantwoordelijkheid ligt nu bij centrumgemeente Nissewaard.

Druk op het zorgstelsel

De druk op het zorgstelsel is groot door personeelstekort en toenemende werkdruk, de dubbele vergrijzing en toenemend aantal hulpvragen. Hulpvragen worden complexer en de kosten stijgen. Het aantal vrijwilligers en mantelzorgers daalt, terwijl het beroep op hen alleen maar toeneemt. Dit geeft risico op uitval en overbelasting. De kosten voor de zorg zijn in 2025 gestegen door onder meer hogere loonkosten. In combinatie met de dubbele vergrijzing, steeds complexere hulpvragen en steeds minder mantelzorgers en vrijwilligers leiden deze ontwikkelingen tot een toenemend gebruik van de Wmo en Jeugdhulp. 

Jeugdhulp

De vraag naar jeugdhulp is onverminderd hoog. De hoeveelheid jeugdigen die een beroep doen op jeugdhulp is ook in 2025 gestegen, evenals de kosten. De oorzaken van de stijging van kosten liggen bij landelijke ontwikkelingen zoals de tariefstijgingen in de zorg en het verkleinen van de behandelgroepen. De blijvende stijging van zowel aantallen als kosten vraagt om het maken van keuzes. Zo heeft de gemeenteraad in 2024 onder andere besloten om het lokale team te versterken en meer professionals toe te voegen om zelf meer ondersteuning te kunnen bieden en minder door te verwijzen naar jeugdhulpaanbieders. Vanaf 2025 is er ingezet op werving van deze professionals. Daarnaast is er hard gewerkt aan de randvoorwaarden om op deze manier de hulpverlening vorm te geven. Voor de zomer 2026 zal er een evaluatie plaatsvinden en de raad hierover worden geïnformeerd.

In 2025 heeft de gemeenteraad een nieuwe verordening jeugdhulp vastgesteld, zij hebben scherpe keuzes gemaakt als het gaat om de toegang tot jeugdhulp. Hierin staan normaliseren en eigen verantwoordelijkheid centraal.

In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) vastgesteld. Deze landelijke agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Parallel aan de Hervormingsagenda Jeugd is er het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (2023-2026). Dit is een flinke, landelijke, transformatie in de kind- en gezinsbescherming waar ook in 2025 gewerkt is aan voorbereidingen om deze verandering van werken mogelijk te maken.

Samen met onze maatschappelijke partners en inwoners werken we aan een positief opgroei- en opvoedklimaat.

Wmo

Om de Wmo beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar te houden, heeft de raad in 2024 het kader vastgesteld voor het transformeren van de Wmo. Het kader sluit aan op de Visie SamenLeven. Op basis van de Transformatieagenda Wmo voeren we maatregelen uit. Ondanks de gestegen loon- en overige kosten hebben de maatregelen in 2025 een positief effect gehad. De kosten zijn beheersbaar, wachttijden zijn verkort en inwoners worden sneller naar passende ondersteuning geleid. Tegelijkertijd nemen inwoners vaker zelf verantwoordelijkheid en blijft de Wmo beschikbaar voor inwoners die deze hulp het hardst nodig hebben.

Maatschappelijke Zorg

We spannen ons in om inwoners met complexe problemen zelf regie te laten pakken en oplossingen in gang te zetten. Samenwerking tussen lokale en regionale partners zoals gemeente, zorg- en ondersteuningsorganisaties, woningcorporatie en politie zorgt voor een adequate waakvlamfunctie en voorkomt dat mensen tussen wal en schip vallen. Met onze inspanning dragen we bij aan een inclusieve samenleving.

Het Lokaal Plan Beschermd Thuis heeft als doel om lokale preventie en nazorg rond Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang te versterken. De uitvoering van de pilots wordt gefinancierd met middelen van de regiogemeente tot en met 2027. In 2025 is voorbereid op de pilots, die in 2026 van start gaan.

Bij complexe zorgvragen komt het regelmatig voor dat er ook sprake is van een huisvestingsvraagstuk Het bieden van huisvesting heeft onze specifieke aandacht. In 2025 zijn nieuwe afspraken gemaakt met centrumgemeente Nissewaard en de regiogemeenten Goeree-Overflakkee en Voorne aan Zee over de voortzetting van de samenwerking vanaf 2026. De huidige afspraken liepen af per 31 december 2025. Daarnaast liepen de contracten met de aanbieders van beschermd wonen ook af per 31 december 2025. In 2025 is gewerkt aan de inkoop van zorgproducten voor de komende 10 jaar.

Inkomensondersteuning/Participatiewet/Schulddienstverlening

De Participatiewet in Balans is op 22 april 2025 aangenomen in de Tweede Kamer en vastgesteld door de Eerste Kamer op 30 september 2025. De ingangsdatum is 1 januari 2026. De wet kent 3 sporen die onderverdeeld zijn in verschillende fases.  Niet de regels, maar de menselijke maat staat centraal in  de wet. Het kabinet wil hiermee concrete stappen zetten om de door uitkeringsgerechtigden en professionals ervaren hardheden in de Participatiewet, weg te nemen. Het doel is de rechtszekerheid van uitkeringsgerechtigden te vergroten en professionals voldoende ruimte te geven om hen daarbij te helpen.

In 2025 is gestart met de implementatie van de basisdienstverlening voor schulddienstverlening. De doelstellingen van de basisdienstverlening komen voort uit het Nationaal Programma Armoede en Schulden. Onderdeel van het programma is de ambitie van het kabinet om in 2030 het aantal mensen met schulden te halveren. Invoering van de basisdienstverlening moet zorgen voor een verdubbeling van het aantal mensen dat met hulp van de gemeente duurzaam schulden oplost.

Op 17 december 2024 is het beleidsplan ‘Waard om mee te doen 2025 – 2028’ vastgesteld om inwoners te ondersteunen bij financiële zelfredzaamheid. In 2025 zijn we volop aan de slag gegaan met de hierin opgenomen vier doelen en bijbehorende acties:

1. Het voorkomen dat inwoners in geldzorgen terechtkomen.
2. Inwoners krijgen tijdig passende hulp.
3. Alle kinderen gelijke kansen.
4. Inwoners kunnen (blijven) participeren.

Werk

In samenwerking met HWwerkt!, werkgevers en partners in de regio bleven we ons in 2025 inzetten op het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor inwoners. In 2025 is in samenwerking met de arbeidsmarktregio Rijnmond het Werkcentrum Rijnmond op locatie HWwerkt! geopend. Verdere samenwerking deden we onder andere via netwerkvorming, het organiseren van werk-leerlijnen, deelname aan verschillende projecten uit de Regio Deal en inzet op Social Return.

In 2025 is de voorbereiding op de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk afgerond. Dit is een sluitende aanpak waarbij jongeren begeleiding kunnen krijgen bij de overstap van school naar werk. De wet is per 1 januari 2026 in werking getreden. Ook hebben we belangrijke stappen gezet op het gebied van inburgering. Dit hebben we gedaan door onder andere het organiseren van workshops, waarin nieuwkomers bijvoorbeeld leren over de Nederlandse samenleving en hoe ze hieraan kunnen deelnemen.

Integraal werken

In 2025 is de Visie SamenLeven door de gemeenteraad vastgesteld. Met de Visie Samenleven vertalen we de Toekomstvisie Hoeksche Waard naar de werken en het beleid in het sociaal domein. De visie fungeert als tegenhanger en evenknie van de Omgevingsvisie, die de Toekomstvisie vertaalt naar het fysiek domein. Hiermee zorgen we voor een sterk strategisch dak van het beleidshuis, waarmee toekomstig beleid en uitvoering integraal tot stand kan worden gebracht. 

De Visie SamenLeven richt zich hierbij voornamelijk op het sociaal domein. In de visie zijn een aantal leidende principes vastgesteld over de rol die we als gemeente hebben in het sociaal domein. Daarnaast wordt beschreven hoe we de kracht van de samenleving kunnen versterken.

Integraliteit komt ook tot uiting in de samenvoeging van jeugd- en wijkteams. In 2025 is toegewerkt naar de oprichting van Stichting SamenWaard, het sociaal team (0-100) voor de inwoners van de Hoeksche Waard. De Stichting is formeel opgericht per 1 januari 2026, dit jaar is tevens het bouwjaar voor verdere vormgeving en ontwikkeling.

Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan?

Wat heeft het gekost?

In de tabel staan, per taakveld, de baten en lasten van dit programma, het gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten, de mutaties in de reserves en het gerealiseerde resultaat. Hierbij worden de baten weergegeven als + en de lasten als –. De onttrekkingen aan de reserves zijn gebaseerd op de werkelijk gemaakte kosten (indien systeemreserves). De kosten van de overhead (taakveld 0.4) worden, conform de BBV, weergegeven in het onderdeel “Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien”.

De belangrijkste financiële afwijkingen zijn in onderstaand overzicht weergegeven (zie gerealiseerd resultaat, kolom 'Saldo 2025') uit bovenstaande tabel. Verschillen tussen taakvelden die per saldo budgettair neutraal zijn, zijn buiten deze verschillenanalyse gelaten.

Beleidsindicatoren

Onderstaande tabel geeft de beleidsindicatoren weer die betrekking hebben op dit programma. De gegevens komen hierbij vanuit “Waar staat je gemeente.nl”.