Onderhoud Kapitaalgoederen

Openbare ruimte

De openbare ruimte is als het ware de ‘tuin’ van onze inwoners

Kapitaalgoederen in die openbare ruimte vormen het gezicht van de gemeente. Ook zijn ze een middel om de doelen uit de programma’s te realiseren. De Hoeksche Waard heeft een grondoppervlakte van circa 32.371 hectare. De gemeente heeft daar een aanzienlijk deel van in beheer. Binnen dat deel wonen, werken en recreëren we.

Vastgoed

Naast de openbare ruimte, heeft de gemeente ook vastgoed in eigendom. Gemeentelijke vastgoed heeft tot doel om bij te dragen aan het realiseren van wettelijke taken en maatschappelijke doelstellingen. Voorbeelden van maatschappelijke doelstellingen zijn het huisvesten van maatschappelijke partners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en stichtingen, maar ook voor onze eigen diensten. Denk bij deze laatste aan de huisvesting van het ambtelijk apparaat. Vastgoed vertegenwoordigt waarde en genereert huurinkomsten, maar kost ook geld in de vorm van onderhoud, renovatie en/of nieuwbouw. Beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed (waaronder het groot onderhoud) is per 1 januari 2022 volledig overgedragen aan Bres Accommodaties B.V. Het klein onderhoud van de gemeentehuizen, gemeentewerven en dat voor HW Werkt! voert de gemeente uit. Dit is ondergebracht bij de afdeling Facilitair.

Goed onderhoud van onze kapitaalgoederen is belangrijk

Niet alleen omdat we het wettelijk verplicht zijn (zoals het onderhoud van riolering en wegen), maar ook voor een stevige financiële positie van de gemeente. Door onderhoud blijft het leefklimaat in onze gemeente aantrekkelijk. Goed onderhoud draagt ook bij aan doelstellingen, zoals die voor milieu, verkeer en de openbare ruimte. Dit vraagt om beleidsvisies op het beheer van de kapitaalgoederen, systematisch beheer, meerjarenonderhoudsplanningen (MJOP) en vertaling van de financiële gevolgen voor de budgetten.

Voor een goed onderhoud aan de kapitaalgoederenvoorraad zijn nodig:

• toekomstvisie maatschappelijk vastgoed (integraal accommodatieplan);
• voldoende budget voor klein- en grootschalig onderhoud;
• voldoende budget voor reconstructie van verhardingen van wegen;
• voldoende kennis van wet- en regelgeving.

In deze paragraaf vullen we de kaders in om onze kapitaalgoederen te onderhouden.

Risico’s

Openbare ruimte

De budgetten voor de openbare ruimte baseren we op het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte dat in september 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. De looptijd van dit plan is verstreken, we hanteren echter nog altijd deze uitgangspunten. In 2026 stellen we een nieuw integraal beleidsplan op. In de risicoparagraaf is een aantal risico’s opgenomen. De kosten die met het voordoen van deze risico’s gepaard gaan, zijn niet opgenomen in de reguliere budgetten.

Vastgoed

Op 29 juni 2023 stelde de raad het IAP vast, waar een algemeen gedeelte met beleid dat van toepassing is op alle dorpen, onderdeel van is. Het college kreeg in dit besluit de opdracht tot een verdere uitwerking voor de dorpen Goudswaard en ’s Gravendeel. Voor de gemeentelijke vastgoedportefeuille zijn door Bres meerjarenonderhoudsplannen opgesteld. De verdiepingsslag hierop, is dat er wordt gewerkt aan het opstellen van jaarplannen. Daarnaast is de huidige energetische kwaliteit van onze gebouwen in kaart gebracht met daarbij een grove indicatie/ verkenning en financiële onderbouwing van de mogelijke verbetermaatregelen voor verduurzaming.

Beheerplannen en beheerssystemen

Openbare ruimte

Vanuit de beleidskaders werken we concrete maatregelen uit. Dit doen we binnen de kaders uit het integraal beleidsplan openbare ruimte. Met een (actueel) beheersysteem is het mogelijk de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en bij te sturen. Ook is een beheersysteem nodig om het vereiste jaarlijkse budget te kunnen bepalen. Op diverse momenten in het jaar is er behoefte aan actuele en nauwkeurige areaalgegevens, zoals de topografische gegevens met administratieve en technische kenmerken. Vanuit het beheersysteem gebruiken we die benodigde informatie ook om het beleidsplan te actualiseren.

De beheerdata voor het planmatig onderhoud halen we uit een beheersysteem. Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte beschikken we over een aantal beheersystemen voor de verschillende elementen.

De volgende tabel geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste onderdelen van bestaande beleids- en beheerplannen in de Hoeksche Waard. In 2020 heeft in het integraal beleidsplan de harmonisatie van de plannen uit de voormalige gemeenten plaatsgevonden.

Vastgoed

Op 1 januari 2022 is het beheer en de exploitatie van nagenoeg de volledige gemeentelijke vastgoedportefeuille overgedragen aan Bres. Met deze overdracht is het aanschaffen van een vastgoedbeheersysteem voor de gemeente niet meer opportuun. Bres heeft recent een vastgoedbeheersysteem aangeschaft. De gemeente krijgt hier een inzagefunctie in die in lijn is met de governance. 

A Wegen

Beleidskader

Kerncijfers

Voor het beheer van de wegen maken wij gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid en beheer

Wegen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Het wegenonderhoud is gebaseerd op de beleidsuitgangspunten uit het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte.

Voor de jaren t/m 2029 is door de raad via de Voorjaarsnota 2025 extra geld beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls van de wegen.

Kwaliteit

Het doel is om de bestrating op het kwaliteitsniveau B (basis) te houden. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het kenniscentrum voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde niveau B. Dit niveau komt neer op een verharding in redelijke staat, die voldoet aan de kwalificatie ‘heel en veilig’. Dit kwaliteitsniveau is de wettelijke ondergrens van verantwoord wegbeheer. De kwaliteitsimpuls heeft ervoor gezorgd dat over het geheel gezien de verharding op B kwaliteit is.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de verhardingen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren. Deze inspectie is in lijn met de landelijk erkende richtlijnen van het CROW. Zo beoordelen we alle wegen op dezelfde manier, onafhankelijk van de vraag wie er inspecteert. De resultaten van de weginspectie vormen de basis voor het actualiseren van het onderdeel ‘wegen’ in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed wegen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘wegen’:

B Riolering

Beleidskader

Kerncijfers

Voor het beheer van de riolering maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid

In 2025 hebben we de riolering op basis van het Verbreed Gemeentelijk Rioleringplan (vgrp) onderhouden. Dit was het laatste jaar van de looptijd van dit plan. In 2025 is het Water- en Rioleringsplan (WRP) 2026-2030 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit betreft het tweede Rioleringsplan van de nieuwe gemeente en met de vaststelling van dit WRP zijn niet alleen de onderhoudscycli en de vervangingsplanning van de riolering beschreven, maar heeft ook het beleid rond omgaan met hemelwater, grondwater en klimaatadaptatie een meer prominente plaats gekregen. In 2025 hebben we er hiermee voor gezorgd dat het beleid rondom riolering geborgd is t/m 2030.

De rioolheffing voor de inwoners van de Hoeksche Waard is licht gestegen, maar zit nog steeds iets onder het gemiddelde van alle gemeenten in Nederland. Het opgenomen beleid voor klimaatadaptieve maatregelen is gericht op de doelstelling dat in 2050 heel Nederland klimaatadaptief is ingericht. Voor alle nieuwbouwlocaties geldt dat ze klimaatadaptief worden ingericht op basis van het Convenant Klimaatadaptief Bouwen.

Beheer

Het in 2020 vastgestelde Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte was samen met het vgrp 2020 - 2025 de leidraad voor het beheer en onderhoud van de riolering en het invulling geven aan de watertaken.

Kwaliteit

Het doel is om de riolering minimaal op kwaliteitsniveau B (basis) te houden. Het functioneren van het rioolstelsel en de gemalen moeten we voldoende waarborgen. Storingen aan gemalen komen direct binnen op een centrale post. Deze verhelpen we binnen 24 uur. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het rioolstelsel laten we (video-)inspecties uitvoeren. Deze inspecties geven een beeld van de stabiliteit, afstroming en waterdichtheid van het riool. De resultaten zijn gebruikt als basis voor het WRP en het Integrale beleidsplan Openbare Ruimte in combinatie met aanvullende informatie zoals leeftijd, hydraulische berekeningen en storingen.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed riolering

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘riolering':

C Water en civieltechnische kunstwerken

Beleidskader

Onder het beleidskader water vallen de volgende thema’s:

• havens;
• beschoeiingen;
• waterkwaliteit;
• zwemlocaties in open water;
• Fonteinen;
• baggerwerken.

Onder het beleidskader civieltechnische kunstwerken vallen de volgende thema's:

• bruggen, steigers en vlonders;
• duikers;
• stuwen en gemalen;
• muren en keerwanden.

Kerncijfers

Voor het beheer van het openbaar water en civieltechnische kunstwerken maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid en beheer

Het beleid rondom het beheer en onderhoud is opgenomen in het integraal beleidsplan openbaar gebied. We onderhouden alle voorzieningen op kwaliteitsniveau B (basis). In 2025 is de baggerdoelstelling gehaald, hierbij is meegelift met het waterschap door in de kom van de Binnenmaas enkele haventjes te baggeren.

Kwaliteit

We beheren de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis) zoals is vastgesteld door de raad.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit laten we elke 4 jaar inspecties uitvoeren. Deze inspecties zijn onafhankelijk en vormen de basis voor de onderhouds- en vervangingsplanning.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed water

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed water:

D Groen

Beleidskader

Kerncijfers

Voor het beheer van het openbaar groen maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

Beleid en beheer

De uitgangspunten voor het onderhoud en beheer van het groen zijn opgenomen in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte.

Kwaliteit

We onderhouden de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis). De onderhoudscontracten die we hebben aanbesteed in de afgelopen jaren zijn op dit kwaliteitsniveau gebaseerd. In 2023 zijn twee contracten voor het westen van het eiland integraal aanbesteed en niet meer afzonderlijk. Deze contracten waren in 2025 nog steeds van kracht. In deze contracten is rekening gehouden met ruimte om te gaan beheren op een manier die bijdraagt aan de verbetering van de biodiversiteit. Vanaf 2024 heeft dit vorm gekregen door het op meer plaatsen natuurvriendelijk beheren van gazons. In de nieuwe maaicontracten die in eind 2025 zijn aanbesteed voor de oostzijde van het eiland is dit ook meegenomen. De effecten van het natuurvriendelijk beheer hebben we in 2024 en 2025 gemonitord, zodat we de biodiversiteitsimpuls van het andere beheer goed in kaart kunnen brengen.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het openbaar groen laten we inspecties uitvoeren. We hebben in 2025 contracten afgesloten voor het renoveren van groenvakken. Voor bomen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole). Aan de hand van de BVC-inspectie worden snoei- en andere beheermaatregelen toegepast. Voor iedere gemeentelijke boom die gekapt wordt, vindt herplant plaats. Waar mogelijk op dezelfde locatie, indien dit niet mogelijk blijkt is het uitgangspunt herplant op een locatie zo dichtbij als mogelijk van de oorspronkelijke locatie.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed groen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘groen’:

E Gebouwen

Beleidskader

Kerncijfers

De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat uit 115 panden.

Beleid

In oktober 2021 besloot de gemeenteraad het beheer en de exploitatie van nagenoeg al het gemeentelijk vastgoed met ingang van 1 januari 2022 bij Bres onder te brengen. Bres beheert inmiddels circa 115 gemeentelijke panden, waaronder diverse sporthallen en dorpshuizen.

Op 29 juni 2023 stelde de raad het IAP vast, waar een algemeen gedeelte met beleid dat van toepassing is op alle dorpen, onderdeel van is. Het college kreeg in dit besluit de opdracht tot een verdere uitwerking voor de dorpen Goudswaard en ’s Gravendeel.

Beheer

Om op een verantwoordelijke, integrale en effectieve wijze de financiële middelen voor het onderhoud in te kunnen zetten is een actueel, eenduidig en volledig inzicht in de vastgoedportefeuille noodzakelijk. De geactualiseerde meerjarenonderhoudsplannen zijn vastgesteld en verwerkt in de nieuwe bijdrage van de DVO 2026. Daarnaast is een quick scan uitgevoerd naar de mogelijkheden tot verduurzaming van de gehele vastgoedportefeuille.

Kwaliteit

Gemeente Hoeksche Waard heeft veel gebouwen voor verschillende doeleinden in eigendom. Die gebouwen beheert en onderhoud Bres volgens de geldende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld Arbowetgeving of het geldende Bouwbesluit). De kwaliteitsnorm voor het onderhouden van de portefeuille betreft conditieniveau 3 van de NEN 2767 ‘Conditieniveau gebouwde omgeving’. Conditieniveau 3 komt overeen met het uitgangspunt ‘sober en doelmatig’. De meerjarenonderhoudsplannen worden aan de hand van NEN-2767 inspecties eens in de 4 jaar geactualiseerd en daarmee wordt het conditieniveau ook vastgelegd en gemonitord. Verder wordt voor ieder gebouw een jaarplan voor onderhoud opgesteld.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed gebouwen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘gebouwen’:

F Begraafplaatsen

Beleidskader

Kerncijfers

Gemeente Hoeksche Waard heeft 24 begraafplaatsen in beheer en onderhoud. Op 16 daarvan wordt actief begraven. We beheren ongeveer 30.000 graven. Voor het beheer en de administratie van de begraafplaatsen maakt de gemeente gebruik van het administratiepakket Centric begraven.

Beleid

In 2020 is een geharmoniseerd begraafbeleid vastgesteld dat in 2021 is ingegaan. Vanaf 2021 wordt gewerkt aan de uitvoering van het nieuwe beleid. In 2023 is het vastgestelde beleid geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten zijn de Verordening Begraafplaatsen en de Nadere Regels aangepast. In 2024 en 2025 heeft een onderzoek plaatsgevonden naar funerair erfgoed, over de uitkomsten kreeg de raad in 2025 een presentatie.

Beheer

Het in 2020 vastgestelde begraafplaatsenbeleid is de leidraad voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. We werken volgens een uitvoeringskalender met meerjarenplanning op basis van de behoefte en capaciteit. In 2025 is ondergronds geruimd op de begraafplaatsen Strijen en Oud-Beijerland en bovengronds op de begraafplaatsen Puttershoek (Essenhof), Heinenoord, Numansdorp, Strijen, Oud-Beijerland, Sint-Anthoniepolder en Maasdam.

Kwaliteit

Begraafplaatsen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau A.

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de begraafplaatsen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen op de begraafplaatsen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole).

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed begraafplaatsen

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed begraafplaatsen:

G Buitensportaccommodaties

Beleidskader

Kerncijfers

Voor het beheer van buitensportaccommodaties maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem.

Beleid

In 2025 is het Beleidsplan Harmonisatie Buitensportverenigingen vastgesteld. Dit betekent dat het dagelijks- en regulier onderhoud een verantwoordelijkheid van de verenigingen wordt. Hier is ook een onderhoudssubsidie voor vastgesteld. In 2025 is het beheer en onderhoud bij 7 verenigingen gewijzigd naar dit nieuwe beleid. De overige verenigingen gaan tot en met 2028 gefaseerd over naar het nieuwe beleid. De (financiële) verantwoordelijkheid voor het renoveren van de sportvelden lag in zijn geheel bij gemeente Hoeksche Waard. De renovaties zijn uitgevoerd op basis van het vastgestelde MJOP sportvelden.

Beheer

In 2025 is het beheer doorgegaan zoals dit was vastgesteld door de voormalige gemeentes. Daarnaast is het beheer van 7 verenigingen gewijzigd naar het nieuwe, geharmoniseerde beleid.

Kwaliteit

Het streefdoel voor de buitensportaccommodaties in de gehele Hoeksche Waard is minimaal kwaliteitsniveau basis. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het CROW vastgestelde niveau B.

Bij het aangaan van de nieuwe huurovereenkomst worden foto’s gemaakt van het sportpark. Om de kwaliteit van de sportvelden te waarborgen, plannen we jaarlijks een visuele inspectie met de verenigingen. Tijdens die inspectie beoordelen we de onderhoudsstaat van de buitensportaccommodaties. Het uitgangspunt is handhaving van het kwaliteitsniveau ‘basis’ en het sportpark moet er in redelijkheid hetzelfde uitzien als bij het aangaan van de huurovereenkomst.

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed buitensportaccommodaties

In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed buitensportaccommodaties:

Samenvatting

De totale kosten per kapitaalgoed zijn als volgt:

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

De totale kosten per categorie zijn als volgt:

Grafisch geeft dit het volgende beeld: