Bedrijfsvoering

Om de programma's uit de begroting te kunnen realiseren, is een goede bedrijfsvoering belangrijk. De paragraaf Bedrijfsvoering geeft de gemeenteraad hier inzicht in.

Bedrijfsvoering gaat over de ondersteunende bedrijfsprocessen ter facilitering van de realisatie van de beleidsdoelstellingen, de sturing én de beheersing daarvan. Bedrijfsvoeringsprocessen dragen bij aan een efficiënte en effectieve uitvoering van de beleidsprogramma’s.

In deze paragraaf wordt aan de hand van belangrijke ontwikkelingen en thema's aangegeven hoe de bedrijfsvoering integraal heeft bijgedragen aan deze ontwikkelingen het afgelopen begrotingsjaar.

Organisatieontwikkeling

In 2025 zijn belangrijke stappen gemaakt in de doorontwikkeling van de organisatie. Zo is gewerkt aan een verbetering van de bestuurlijk ambtelijke samenwerking, zijn er verbetering in de managementstructuur voorbereid vanuit het nieuwe organisatiemodel, zijn de juridische regelingen zoals de budgetregeling en mandaatregeling aangepast en er is een professionaliseringslag gemaakt in het resultaat gericht samenwerken binnen de organisatie. Eind 2025 is het programma overgedragen aan de bestaande lijnorganisatie.

Innovatie/Vernieuwing

Nieuwe wetgeving

In lijn met nieuwe wetgeving rondom informatieveiligheid en transparantie, heeft de gemeente in 2025 flink ingezet op digitalisering. Met de komst van de 'mijnHW'-omgeving en 50 nieuwe digitale formulieren via DigiD en eHerkenning, kunnen inwoners en ondernemers nu veiliger en eenvoudiger online zaken doen.

Digitale transitie, datagedreven werken

In 2025 is datagedreven werken verankerd door de start van het project 'Datagovernance' en de bouw van nieuwe dashboards, zoals de Dorpsfoto. Samen met Voorne aan Zee en Nissewaard bouwen we aan een gezamenlijk datawarehouse voor hogere datakwaliteit. Door doelstellingen te concretiseren en informatiebehoeften in kaart te brengen, sturen en verantwoorden we voortaan effectiever op basis van actuele inzichten.

Digitale volwassenheid

Omdat digitalisering de gehele bedrijfsvoering raakt, hebben we in 2025 fors ingezet op de digitale vaardigheden en datageletterdheid van onze medewerkers. Via uitgebreide trainingen versterken we de effectieve inzet van technologie en het transparantiebewustzijn. Hierbij is extra aandacht besteed aan informatieveiligheid en privacy, mede met het oog op de opkomst van AI.

Privacy en informatiebeveiliging

De baseline informatiebeveiliging overheid (BIO) geeft met een normenkader de richting van goede informatiebeveiliging aan. Elk jaar vinden audits op de BIO plaats. De uitkomst van de audit(s) is verbeterd ten opzichte van 2024. De score en context wordt verder uitgelegd in het CISO jaarverslag 2025. Naast dat informatiebeveiliging continue aandacht vraagt gaat voldoende aandacht naar de aanbevelingen van de auditor. De kernbegrippen voor een goed informatiebeveiligingsbeleid zijn: beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid en controleerbaarheid. In 2026 komt daar de wettelijke verplichting van Network and Information Systems Directive 2 (NIS2), in Nederland ook wel Cyber beveiligingswet (Cbw) genoemd, en de implementatie van BIO versie 2 bij. Dit zal extra inspanning vragen van de organisatie.

In de afgelopen periode hebben we ingezet op bewustwording en weerbaarheid op het gebied van privacy en informatiebeveiliging binnen de organisatie. Daarnaast spelen onderwerpen als AI, algoritmen, cloud, soevereiniteit en digitale transformatie een steeds grotere rol binnen onze organisatie. Conform het Three Lines model adviseert team PIV (2^e lijn) de vakinhoudelijke teams (1^e lijn) over privacy en informatiebeveiliging. De formatie binnen PIV is uitgebreid. PIV heeft de afgelopen periode gestuurd op kennisborging binnen de eerste lijn. Privacy- en informatiebeveiligingsnormen zijn geïmplementeerd binnen de processen. Hierdoor wordt de integrale aanpak binnen de organisatie geoptimaliseerd en ontstaat er meer inzicht in de beheersing van de kwaliteit en de risico’s, zodat hier gericht op gestuurd kan worden.

Financiën en Planning en Control

De kaders van het financiële beleid zijn opgenomen in de financiële verordening. Deze is in 2025 geactualiseerd én door de raad vastgesteld.

Met de auditcommissie is een eerste opzet besproken voor het ‘SMART-er’ maken van de programma’s van de begroting. Deze opzet werken we verder uit in de eerstvolgende begroting, die van 2027-2030. Met een nieuwe opzet van de begroting veranderen ook de voortgangsrapportages in het voor- en najaar en de opzet van de jaarrekening. In 2025 hebben we de eerste stappen gezet om de interne sturing en verantwoording beter aan te laten sluiten bij de bestuurlijke cyclus door middel van het werken met teamplannen en een Directieteamplan. Zo kan er tijdiger worden bijgestuurd op afwijkingen in de planning.

In 2025 hebben wij de raad door middel van de P&C-cyclus rapportages periodiek geïnformeerd over de voortgang van de doelstellingen en de daarbij behorende financiën. De raad is hiermee in staat gesteld om (bij) te sturen.

In 2025 heeft de raad een sluitende Begroting 2026 vastgesteld. Om hiertoe te komen zijn ombuigingen en taakstellingen in de begroting opgenomen. Hierdoor heeft de raad haar kaderstellende rol ingevuld. Tegelijkertijd zijn door het Rijk de zogenoemde 'financiële ravijnjaren' voor gemeenten 2 jaren doorgeschoven, van 2026 naar 2028. Hierdoor blijven er ook de komende jaren voor onze gemeente uitdagingen om de begroting structureel in evenwicht te brengen.

Ook hebben wij een nieuw financieel pakket in gebruik genomen, als uitvloeisel van een Europees aanbestedingstraject. Diverse verbeteringen zijn hierbij doorgevoerd, waaronder de implementatie van een verplichtingenadministratie. 2025 heeft in het teken gestaan van het (verder) optimaliseren van het pakket én onderliggende processen. Voor onze externe klanten (leveranciers) zijn de effecten van deze implementatie beperkt geweest en hebben wij onze leveranciers binnen de geldende betalingstermijnen kunnen betalen.

Inkoop

Sinds 2021 werken we aan het verbeteren van de inkooporganisatie. Het doel is om fouten bij inkoop te verminderen en beter te sturen op gemeentelijke doelen, zoals duurzaam, circulair en lokaal inkopen. In de eerste fase (2022–2023) lag de focus op inzicht en overzicht. In 2024 zijn we gestart met het verder inrichten van een toekomstbestendige inkoopfunctie. In 2025 is deze ontwikkeling afgerond. Daarbij zijn de volgende stappen gezet:

• Invoering van het Inkoop-tot-Betalenproces, waardoor we beter inzicht hebben in uitgaven en beter kunnen sturen;
• Het (grotendeels) in eigen huis organiseren van de inkoopfunctie;
• Start met een uniforme werkwijze voor contractmanagement.

We vinden het belangrijk om zoveel mogelijk lokaal in te kopen. Daarom hebben we in 2025 extra ingezet op inzicht en ondersteuning. Met een analyse van onze inkoopuitgaven krijgen we inzicht in hoeveel we lokaal en regionaal inkopen. In 2025 bedroeg de totale beïnvloedbare inkoop € 93 miljoen. Daarvan werd:

• 26,9% lokaal ingekocht (€ 25 miljoen)
• 53,3% regionaal ingekocht inclusief lokaal (€50 miljoen)

Dit laat zien dat lokaal inkopen een belangrijk onderdeel blijft van onze inkoop.

Interne beheersing

In het vastgestelde organisatiemodel 'Gemeente Hoeksche Waard' is het Three Lines model mede de basis voor het verbeteren van de interne beheersing en de kwaliteit van de bedrijfsvoering. Interne beheersing zorgt er ook voor dat de organisatie het college het comfort kan bieden om de rechtmatigheidsverantwoording af te geven.

Ook de organisatie heeft zich op dit gebied (en in relatie met de interne beheersing) het afgelopen jaar verder ontwikkeld. De werkzaamheden en (controle)processen met de daarbij horende taken en verantwoordelijkheden zijn, waar mogelijk, verbeterd en effectiever gemaakt. De te toetsen wet- en regelgeving (voorwaardencriterium) is verder geoperationaliseerd. Ten behoeve van de uitwerking is het van belang dat bekend is welke bepalingen uit de regelgeving relevant zijn voor het rechtmatigheidsbeheer. Het operationaliseren van het normenkader wordt vastgelegd in het toetsingskader (controle plannen).

Het afgelopen jaar is de Financiële verordening geactualiseerd en vastgesteld door de raad. Hiermee sluit de verordening aan op de ontwikkelingen binnen onze gemeente (organisatieontwikkeling) en de wijzigingen in wet- en regelgeving vanuit de commissie BBV weergegeven in de Kadernota rechtmatigheid. (zie ook hierna Rechtmatigheid).

Rechtmatigheid

De Financiële Verordening is aangepast naar aanleiding van de Kadernota Rechtmatigheid over de presentatie van de rechtmatigheid in de jaarstukken. De wijzigingen met betrekking tot de percentages van de goedkeuringstolerantie en verantwoordingsgrens en de omvangbasis leidden tot de actualisatie van het Controleprotocol. Het Controleprotocol is op 10 maart 2026 door de Raad vastgesteld met ingang van 1 januari 2025.

Fraude

De risicoanalyse uit 2023 is in 2025 geactualiseerd. Aan de hand van gesprekken met betrokken medewerkers over de verschillende aspecten van het proces worden mogelijke fraude-/ misbruik & oneigenlijk gebruik risico’s en de mogelijke beheersmaatregelen (hard en soft) geïdentificeerd. Er is in 2025 geen fraude geconstateerd.

Interbestuurlijk Toezicht

In 2022 is de Bestuursovereenkomst generiek Inter Bestuurlijk Toezicht (IBT) 2022, met uitvoeringsprogramma, in werking getreden. Dit betekent ook dat 24/7 de IBT-gegevens te vinden zijn op de site van de provincie: Interbestuurlijk toezicht Zuid-Holland. Onze gemeente scoort oranje (Gemeente scoort op 3 of 4 toezichtgebieden groen van de 6 gebieden). Voor verdere toelichting verwijzen wij naar bijlage 1 van deze jaarstukken.

Klant centraal

Onze omgeving verwacht dat gemeenten betrouwbaar, begripvol en eenvoudig opereren. Een gemeente die communiceert in begrijpelijke taal en de menselijke maat niet vergeet.

Een ‘klantgedreven dienstverlening’ wordt daarbij steeds belangrijker. Onder klant verstaan wij hier: inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het centraal stellen van ‘systemen’ willen wij ook in onze bedrijfsvoering steeds meer gaan vervangen door het centraal stellen van onze (interne én externe) klanten. Hiervoor zullen we steeds vaker ‘in gesprek’ gaan over onze dienstverlening en onze dienstverlening bekijken vanuit het perspectief van onze klanten zodat wij diezelfde dienstverlening verder kunnen verbeteren. Op het gebied van onze bedrijfsvoering hebben wij hiervoor de volgende doelstellingen geformuleerd:

Invorderingsbeleid en afhandeling bezwaren, klachten en Woo-verzoeken 'op maat'

Wij werken met de zogeheten ‘informele werkwijze’ in formele procedures. Dat betekent dat met inwoners – in hun procedure met ons- eerst wordt geprobeerd informeel het geschil (bij bezwaarschriften, klachten of een aanmaning op hun factuur) op te lossen met een voor beide partijen aanvaardbare oplossing. In 2025 zijn van de ingediende bezwaarschriften (181 in totaal) er 26 informeel opgelost. Daarmee blijft het informeel oplossen een vast onderdeel van de bezwaarafhandeling.

In 2025 hebben wij, net als voorgaande jaren, onze uitstaande vorderingen periodiek gemonitord. Daar waar sprake was van specifieke knelpunten en gegronde redenen bij burgers en/of bedrijven om hun openstaande vordering niet of niet tijdig te voldoen, zijn maatwerkoplossingen geboden, bijvoorbeeld in de vorm van een (af)betalingsregeling. In 2025 betrof dit slechts enkele aanvragen/regelingen (<10).

Huisvesting

Werkomgeving

Huisvesting moet aansluiten bij de ontwikkeling van de organisatie en vraagt om goed beheer van gebouwen, inventaris en diensten. In 2025 zijn een aantal aanpassingen aan inrichting en werkplekken doorgevoerd, passend bij de organisatorische doorontwikkeling. Een veilige en passende werkomgeving bevordert de samenwerking, een open werksfeer en de verdergaande digitalisering.

Toekomstige huisvesting

Het onderzoek naar nieuwe ambtelijke huisvesting is verder uitgewerkt en in november 2025 is de raad geïnformeerd over de resultaten van het scenario-onderzoek tot dat moment. Vanwege kostenbesparing, doelmatigheid en noodzakelijke samenwerking heeft het onderzoek zich gericht op een aantal scenario’s om te komen tot een keuze op één locatie.

HRM

Goede werving betekent kiezen voor mensen die écht passen bij onze samenleving en organisatie. In een krappe arbeidsmarkt laten we zien waar we voor staan: betrokkenheid, betrouwbaarheid en ruimte om te groeien. Ondanks deze lastige arbeidsmarkt is het in 2025 wederom gelukt om nieuwe medewerkers aan ons te binden en om huidige medewerkers doorgroeiperspectief te geven middels interne doorgroeimogelijkheden. Hoeksche Campus heeft ruim 85% van de vacatures ingevuld (dit zijn108 vacatures) waarvan 42 intern zijn vervuld/doorgestroomd. Van deze 42 internen zijn 7 inhuurmedewerkers aangenomen op een vaste baan, wat bijdraagt aan het verlagen van het inhuurpercentage. Ook zijn er alternatieve wervingsmethoden en aanvullende recruitmentmarketingcampagnes ingezet om de (meer) complexe vacatures in te kunnen vullen die via de reguliere kanalen onvoldoende resultaat boden.

Communicatie

In 2025 speelde communicatie een belangrijke rol bij alle gemeentelijke thema’s, zowel intern als extern. De inzet was met name gericht op beleid en ontwikkelingen met grote impact op inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Team Communicatie ondersteunde de organisatie door het opstellen en duiden van omgevingsbeelden, waardoor vakteams tijdig inzicht kregen in wat er speelt in de Hoeksche Waard en hier beter op konden inspelen. Hiermee werd verder gewerkt aan de ontwikkeling van de gemeente als communicatieve organisatie en aan het bewustzijn van de communicatieve verantwoordelijkheid van medewerkers.

Daarnaast zijn diverse gemeentebrede campagnes uitgevoerd, zoals:

• Moeite met rondkomen? Bekijk waar u allemaal recht op heeft!,
• Geldzorgen? Praat erover,
• Dijk op, gas eraf.

Ook is verder gebouwd aan MijnHW om de dienstverlening duidelijker, toegankelijker en gebruiksvriendelijker te maken en is ingezet op klantgericht schrijven en het versterken van communicatievaardigheden binnen de organisatie.

Verder verzorgde team Communicatie de communicatie rond onder meer de komst van de nieuwe burgemeester, verkiezingen, beleidsprogramma’s en uiteenlopende projecten binnen onder andere woningbouw, mobiliteit, duurzaamheid, economie en het sociaal domein.

Duurzaamheid

Duurzaamheid is vastgelegd in het programmaplan en bijbehorende uitvoeringsprogramma’s. In 2025 is de gemeente toegetreden tot het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) 2022–2030, waarmee de ambitie wordt bevestigd om via inkoop bij te dragen aan maatschappelijke doelen. Ook is gestart met een grondstoffenanalyse, gericht op een afvalvrije organisatie en stevigere focus op recycling.

Jaarverslag ENSIA

Burgers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat. Het gaat daarbij om het waarborgen van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Dat zorgt niet alleen voor betrouwbaarheid, maar ook voor een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en dienstverleningsprocessen.

Het college van burgemeester en wethouders legt verantwoording af over de stand van zaken op het gebied van informatieveiligheid binnen de gemeentelijke organisatie. Dit gaat op basis van de landelijke en voor gemeenten verplichte Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) systematiek.

Scope

ENSIA streeft naar een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid. Met ENSIA leggen gemeenten in één keer slim verantwoording af over de staat van informatiebeveiliging en het (veilig) gebruik van 8 verantwoordingstelsels en applicaties:

• Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) - Zelfevaluatie
• Digitale persoonsidentificatie (DigiD) - Geauditeerde zelfevaluatie
• Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet) - Geauditeerde zelfevaluatie
• Basisregistratie Personen (BRP) - Zelfevaluatie
• Reisdocumenten/ Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland-PUN) - Zelfevaluatie
  • Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) - Zelfevaluatie op datakwaliteit
  • Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) - Zelfevaluatie op datakwaliteit
  • Basisregistratie Ondergrond (BRO) - Zelfevaluatie op datakwaliteit

Een verkorte weergave van de uitkomsten treft u aan in onderstaand overzicht:

Wat betreft de scores voor de BAG BGT en BRO

Uit bovenstaande scores is het niet mogelijk om een representatieve trend op te maken. In de afgelopen jaren zijn wijzigingen aangebracht in de vraagstelling van de zelfaudit en in sommige secties de uitgangspunten aangepast die van invloed zijn op de score. Hierdoor is het niet zonder meer mogelijk om scores van verschillende jaartallen met elkaar te vergelijken. De individueel behaalde scores laten zien dat we op het randje balanceren van onvoldoende en voldoende voor de GEO-basisregistraties. Met de huidige bezetting en inrichting processen lukt het om rond de “voldoende/onvoldoende” te blijven, maar bij onvoorziene omstandigheden of extra vraag wordt dit een uitdaging. 

Rechtmatigheid

In deze paragraaf is aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad. De rechtmatigheid is onderverdeeld in het begrotingscriterium, het voorwaardecriterium en het criterium van misbruik en oneigenlijk gebruik. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie(s) het college onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

Voor de rechtmatigheidsverantwoording verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.1 van deze jaarstukken.

De afspraken met de raad zijn vastgelegd in de financiële verordening 212 Gemeente Wet en het Controleprotol. In artikel 12 (lid 4 en 5) van de financiële verordening is het begrotingscriterium nader uitgewerkt.

Uitgangspunt is dat iedere overschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties (lid 4) :

• Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde baten de overschrijding compenseren
• Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling
• De raad is geïnformeerd bij raadsinformatiebrief uiterlijk ten tijde van de raadsvergadering voorafgaand aan de raadsvergadering waarin de jaarstukken worden vastgesteld;

Uitgangspunt is dat onderschrijding van de lasten, overschrijding of onderschrijding van baten ten opzichte van de begroting rechtmatig is als:

• De raad is geïnformeerd op grond van artikel 6, eerste tot en met vierde lid, en die op het eerstvolgende moment in de planning en control-cyclus is toegelicht, of
• De raad is geïnformeerd bij raadsinformatiebrief uiterlijk ten tijde van de raadsvergadering voorafgaand aan de raadsvergadering waarin de jaarstukken worden vastgesteld.

Ter uitvoering van hetgeen in art 12 lid 4c en lid 5b van de financiële verordening is opgenomen is de raad is via de raadsinformatiebrief in mei 2026 geïnformeerd over de begrotingsrechtmatigheid 2025. In deze raadsinformatiebrief zijn de afwijkingen ten opzichte van de actuele begroting (najaarsnota 2025) toegelicht.

Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen.

Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen.

In paragraaf 4.1 Rechtmatigheidsverantwoording namen wij in het kader van het begrotingscriterium een netto-afwijking op van nihil. Daarnaast namen wij in het kader van het voorwaardencriterium een afwijking op van € 604.000. De totale afwijking bedraagt € 604.000. Deze afwijking blijft onder de verantwoordingsgrens van € 5.541.000. Hieronder zijn de toelichtingen opgenomen bij de afwijkingen.

Formele rechtmatigheid

Formele rechtmatigheid is het niet naleven van financiële wetgeving met niet directe financiële gevolgen. Formele onrechtmatigheden worden wel opgenomen in de Jaarstukken maar worden niet meegeteld bij de financiële rechtmatigheid.